Willa Pod Zwariowaną Gwiazdą - wkrótce otwarcie dla zwiedzających

Kilkadziesiąt metrów od wejścia, trochę w głębi na prawo, za stawem, gdzie brodzą flamingi, w zieleni stoi niezwykła willa, określana jako „willa Pod Zwariowaną Gwiazdą”. Ten niezwykły dom, to nie tylko mieszkanie jednego z dawnych dyrektorów stołecznego zoo, ale także wyjątkowy świadek historii.

– Przywróciliśmy willi świetność, żeby zaprosić gości do wnętrz i pokazać, gdzie mieszkał i nadal mieszka „dobry duch” całego ogrodu. Zobaczyć tu można akwarium, fotografie, rzeźby, eksponaty, fortepian. Nie można też zapomnieć o piwnicy z tunelem, która niegdyś dawała szansę na przetrwanie – mówi Ewa Zbonikowska, zastępca dyrektora stołecznego zoo.

Historia willi

Modernistyczna willa Antoniny i Jana Żabińskich powstała krótko przed wojną i była służbowym mieszkaniem dyrektora warszawskiego zoo, jego miejscem pracy, ale także swoistą „ochronką” dla małych zwierząt, które nie mogły, z różnych powodów, przebywać w klatkach czy na wybiegach.

Podczas II wojny światowej Jan Żabiński utrzymał stanowisko dyrektora, choć w zoo znajdowała się znikoma liczba zwierząt, a ogród przemieniono na miejsce hodowli świń, jako zapatrzenia dla niemieckiej armii. Dyrektor mógł dzięki temu pozyskiwać z całego miasta, także z getta, odpadki żywnościowe na paszę dla świń. Możliwość swobodnego wejścia za mur wykorzystał do wyprowadzania na aryjską stronę kolejnych mieszkańców getta, których wraz z żoną przechowywał w piwnicy swojej willi. Z czasem na terenie zoo uruchomiono cały system ukrywania, dokarmiania i leczenia kolejnych grup Żydów. Piwnice, w których przebywali były ogrzewane i miały instalacje wodną z umywalką. Po pewnym czasie przebywania w schronie, dzięki AK-owskiemu podziemiu, wyprowadzeni z getta trafiali w bezpieczne miejsca.

Świadkowie tej heroicznej pomocy szacują, że Żabińscy uratowali w ten sposób 300 ludzi. Za to bohaterskie dzieło w 1965r. zostali uhonorowani przez Instytut Yad Vashem medalem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata.

Willa bez większego uszczerbku przetrwała wojnę. Obecnie została zrewitalizowana, przywrócono w niej międzywojenny wystrój, a pamiątkowe fotografie przypominają pracę Jana Żabińskiego, jako wieloletniego dyrektora warszawskiego zoo. Natomiast zaadaptowane piwnice, obrazują miejsce przechowywania Żydów, a cała willa stała się możliwym do zwiedzania świadkiem bohaterskiej postawy państwa Żabińskich podczas wojny. Ekspozycję uzupełniają wkomponowane efekty dźwiękowe i wizualne pozwalające głębiej przeżyć i zrozumieć losy prześladowanych.

Otwarcie dla zwiedzających

Niezwykłe mieszkanie państwa Żabińskich zostanie udostępnione zwiedzającym od poniedziałku, 4 maja. Z uwagi na rozmiary pomieszczeń w budynku, jednocześnie przebywać tam będzie mogło około 15 osób. Do 15 czerwca we wszystkie dni powszednie wille odwiedzać będą grupy zorganizowane. Zwiedzanie indywidualne możliwe będzie w soboty, za dodatkową opłatą 5 zł. W środku będzie można też wysłuchać opowieści o wojennych sekretach warszawskiego zoo.

Rewitalizację willi przeprowadziła Fundacja Rozwoju Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego „Panda” przy wykorzystaniu środków unijnych. Całość prac kosztowała 650 000 zł. 197 000 zł wyłożyła Fundacja w charakterze wkładu własnego, a pozostałe 85 % to dofinansowanie z Unii Europejskiej.

Fot. R. Motyl